De kiwi (Actinidia) is een krachtige klimplant waarvan het loof en de vruchten een aanzienlijke belasting op elke steun uitoefenen. Het dimensioneren van de structuur als een lichte constructie, en niet als een eenvoudig decoratief rooster, beïnvloedt zowel de levensduur van de installatie als de kwaliteit van de oogst.
Belastingsberekening en windweerstand voor een kiwi-structuur
Een structuur voor kiwi ondersteunt drie soorten gelijktijdige belasting: het eigen gewicht van de takken en het loof, de belasting van de rijpe vruchten, en de windvang van een dichte en natte bladerdak. Het negeren van een van deze drie componenten leidt tot verzakking vanaf het derde of vierde productiejaar.
Wij raden aan om niet meer dan 5 tot 6 m tussen twee steunpilaren te hebben wanneer deze direct de draden en takken ondersteunen. Daarboven zorgt de buiging onder windstoten in combinatie met het gewicht van het natte loof voor een permanente vervorming van de liggers, zelfs bij genereuze secties.
In een T-balkconfiguratie (horizontale balk bevestigd aan de top van de paal) is de gebruikelijke afstand ongeveer 4,5 m. Deze afstand beperkt de doorbuiging op de gespannen draden en vergemakkelijkt het onderhoud, omdat je toegang hebt tot de takken zonder een hoge ladder. Voor wie een structuur voor kiwi goedkoop wil maken, helpt het ook om de afstand te verkleinen om de houtsectie te verlagen, wat gedeeltelijk de meerkosten van extra palen compenseert.
Stijlen en verankering
De stijlen (diagonale versterkingen tussen de paal en de ligger) zijn geen esthetische luxe. Ze transformeren een constructie die buigt in een onveranderlijke driehoek. Zonder hen kantelt de ligger geleidelijk onder het asymmetrische gewicht van de takken, vooral wanneer de wind in de richting van de rij duwt.
Bij een houten montage is een stijl met een identieke sectie als de ligger, onder een hoek van 45°, bevestigd met verzinkte of roestvrijstalen schroeven, voldoende om het geheel te verstevigen. Elke paal moet minstens twee symmetrische stijlen hebben om de laterale krachten van beide zijden op te vangen.
Keuze van materialen: palen, draden en bevestigingen voor het palen van de kiwi
De materiaalkosten vormen de belangrijkste afweging tussen directe besparing en duurzaamheid. Drie soorten palen komen terug in de gebruikelijke montages: geïmpregneerd hout, verzinkt metaal en prefab beton.
- Geïmpregneerd hout klasse 4 is het meest toegankelijk qua kosten en gereedschap. De beperking: een levensduur die varieert afhankelijk van de soort en de kwaliteit van de behandeling, met een risico op verrotting aan de voet als de afwatering onvoldoende is.
- Verzinkt staal (rond of vierkant) biedt een hogere stijfheid bij gelijke sectie en weerstaat beter de permanente vochtigheid aan de voet van de paal. De meerkosten zijn gerechtvaardigd voor lange of aan de wind blootgestelde structuren.
- De betonnen paal, economisch in aanschaf, is zwaar en bemoeilijkt de aanpassingen. We reserveren deze voor definitieve installaties waar de locatie zeker is.
De gespannen metalen kabels vervangen op voordelige wijze natuurlijke of synthetische touwen. Een touw ontspant onder vochtigheid en veroudert in enkele seizoenen, terwijl een verzinkte staal draad zijn spanning jarenlang behoudt met een eenvoudige lantaarnspanner aan het einde van de rij.
Bevestigingsmateriaal en assemblages
Alle bevestigingsmaterialen die aan de elementen zijn blootgesteld, moeten heet verzinkt of van roestvrij staal zijn. Buiten schroeven (type constructieschroef met ring) zijn te verkiezen boven spijkers en bouten met moeren, omdat ze een geleidelijke bevestiging en demontage zonder schade mogelijk maken.
Gebruik metalen voetstukken voor palen die in beton zijn verankerd in plaats van het hout direct te begraven, om de basis te beschermen tegen verrotting en een toekomstige vervanging te vergemakkelijken.
Plaatsing van mannelijke en vrouwelijke actinidia op de structuur
De bestuiving van de kiwi vereist een aanplantingsbeperking die de structuur vanaf het ontwerp moet integreren. Actinidia is een tweehuizige plant: de mannelijke planten produceren de pollen, de vrouwelijke planten dragen de vruchten. Eén mannelijke plant bestuift meerdere vrouwelijke planten, op voorwaarde dat de wind of insecten de pollen effectief kunnen vervoeren.
In de praktijk plaatsen we de mannelijke plant in het midden of aan het begin van de rij, tegen de dominante winden in, zodat de pollen zich naar de vrouwelijke planten stroomafwaarts verspreiden. Één mannelijke plant voor vijf tot acht vrouwelijke planten is een gebruikelijke verhouding in de palissadeboomgaarden.
De T-balkstructuur leent zich goed voor deze opstelling: elke paal huisvest één plant, en de dragende draden leiden de takken horizontaal over de ligger. De vruchtbare takken van de vrouwelijke planten hangen dan vrij, wat de oogst en de beluchting van de vruchten vergemakkelijkt.
Afstand tussen planten en palissade van takken
Een te krappe afstand tussen de planten veroorzaakt een verstrengeling van takken die het snoeien bemoeilijkt en stagnante vochtigheid bevordert. Voldoende afstand tussen elke plant zorgt ervoor dat de takken in een waaier kunnen worden geleid zonder overmatige overlapping.
De palissadedraden (drie parallelle draden op de horizontale ligger) dienen als gids. We bevestigen de takken met flexibele banden om te voorkomen dat het hout wordt afgekneld naarmate de sectie dikker wordt.
Onderhoud van de structuur en snoei van de kiwi: wat de levensduur beïnvloedt
Een correct gedimensioneerde structuur ontslaat niet van regelmatig onderhoud. De spanning van de draden moet aan het einde van de winter worden gecontroleerd, voor de hergroei, omdat een losse draad de takken laat verzakken en de belasting op de bevestigingspunten concentreert.
De winterse snoei van de kiwi is niet alleen een fruitoperatie: het verlicht direct de belasting op de structuur. Het verwijderen van takken die vruchten hebben gedragen en het inkorten van de verlengingen beperkt het gewicht dat door de draden en liggers tijdens het volgende seizoen wordt ondersteund.
- Controleer de staat van de voetstukken van de palen (corrosie, verrotting) bij elke snoei.
- Span de kabels opnieuw met de lantaarnspanner zodra er een zichtbare doorbuiging tussen twee palen verschijnt.
- Vervang de flexibele banden die beginnen in te snijden in de schors van de takken, om ingangen voor ziekten te voorkomen.
Een goed uitgevoerde palissade verdeelt de belasting gelijkmatig over de gehele lengte van de ligger. Omgekeerd creëert het laten koloniseren van de klimplant aan één kant een hefboom die de stijlen boven hun capaciteit belast.
De levensduur van een structuur voor kiwi hangt net zozeer af van het oorspronkelijke ontwerp als van de zorg die elk jaar aan de palissade en snoei wordt besteed. Een sobere montage, met geschikte secties, duurzaam bevestigingsmateriaal en methodisch onderhoud, levert veel langer zijn vruchten af dan een overgedimensioneerde maar verwaarloosde installatie.
